185 blocks. Đó là số blocks còn lại trước khi BIP-110 bắt đầu từ chối các block không có tín hiệu bit 4. Hãy tưởng tượng một nút giao thông nơi một số đèn giao thông đột nhiên chuyển sang màu đỏ cho những xe không có giấy phép đặc biệt – đó chính là những gì sắp xảy ra với mạng lưới Bitcoin. Nhưng không giống như giao thông thực tế, ở đây không có cảnh sát điều tiết. Chỉ có các node tự quyết định block nào là hợp lệ.
Bitcoin từ lâu đã tự hào về tính bất biến của một bộ quy tắc đồng thuận. BIP-110 đang thử thách điều đó. Đây là một soft fork được thiết kế để nén dữ liệu block và tối ưu hóa xác minh SPV. Ý tưởng không mới: nó thuộc dòng dõi các đề xuất từ thời chiến tranh mở rộng 2015-2017. Nhưng cách kích hoạt của nó là điều chưa từng có. Thay vì chờ 95% hashpower đồng ý như BIP-9, BIP-110 chỉ yêu cầu 55% tín hiệu. Và quan trọng hơn: giai đoạn tín hiệu bắt buộc bắt đầu từ block 961,632 bất kể tỷ lệ tín hiệu có đạt ngưỡng hay không. Có nghĩa là ngay cả khi chỉ có 2,62% miner gửi tín hiệu – như số liệu thực tế hiện tại – các node thực thi BIP-110 vẫn sẽ từ chối mọi block không có bit 4 từ thời điểm đó.
Từ kinh nghiệm audit smart contract của tôi, tôi thấy rằng các vấn đề tương tự thường xuất hiện khi một nhóm nhỏ áp đặt quy tắc lên toàn bộ mạng lưới. Ở đây, nhóm đó là Bitcoin Knots và có thể là OCEAN pool. Bitcoin Core – implementation chiếm hơn 95% node – đã rõ ràng từ chối hợp nhất BIP-110. Một PR cho BIP-110 đã bị đóng từ tháng 3/2025. Core contributor Antoine Poinsot tuyên bố cá nhân rằng Core sẽ không thực thi đề xuất này. Điều này tạo ra một kịch bản hiếm thấy: hai implementation chính của Bitcoin có bộ quy tắc đồng thuận khác nhau ở cùng một block height.
Phân tích kỹ thuật cho thấy rủi ro thực sự không nằm ở bản thân BIP-110, mà ở sự phân kỳ trạng thái chain giữa các node. Nếu miner tiếp tục đào block không có bit 4 (vì 97,38% hashpower không gửi tín hiệu), thì: - Node chạy Bitcoin Knots sẽ coi các block đó là không hợp lệ. Chúng sẽ dừng lại ở block hợp lệ cuối cùng, hoặc liên tục reorg để tìm chain có block hợp lệ. - Node chạy Bitcoin Core sẽ chấp nhận block đó bình thường. - Kết quả: hai chain riêng biệt, mỗi chain được xác nhận bởi một nhóm node khác nhau. Đây không phải là một hard fork có chủ đích, mà là một sự phân mảnh đồng thuận âm thầm. Dữ liệu cho thấy OCEAN pool đã chuyển endpoint mặc định từ tháng 7/2025 để hỗ trợ BIP-110, nhưng với tỷ lệ hash chỉ khoảng 1-2% toàn mạng, chain của họ gần như không thể tồn tại nếu không có sự ủng hộ rộng rãi hơn.
Góc nhìn phản trực giác: Điều mà hầu hết mọi người bỏ lỡ là rủi ro thực sự không nằm ở việc chain có split hay không, mà ở việc các node implementation khác nhau có thể dẫn đến trạng thái chain không nhất quán ngay cả khi không có split rõ ràng. BlockSlop đã tái tạo một lỗ hổng nâng cấp trên regtest: khi chuyển từ node thực thi BIP-110 sang node không thực thi, data directory giữ lại các block cũ, khiến node khởi động lại với một trạng thái "rule inconsistency" tạm thời. Mặc dù Bitcoin Knots đã vá lỗi này bằng cách quét block headers để phát hiện vi phạm tín hiệu bắt buộc, nhưng các vi phạm về script hay transaction không thể nhìn thấy từ header vẫn cần phải reindex. Sai lầm này không thể chấp nhận được trong một hệ thống thanh toán toàn cầu. Nếu bất kỳ exchange nào sử dụng Bitcoin Knots cho dịch vụ index hoặc ví, họ có thể hiển thị số dư sai hoặc xác nhận giao dịch không chính xác trong thời gian ngắn.
Từ góc nhìn dòng tiền, sự kiện này có thể tạo ra một cú sốc niềm tin ngắn hạn. Nếu chain thực sự phân nhánh, mỗi holder BTC sẽ nhận được token trên cả hai chain – giống như airdrop từ hard fork. Nhưng giá trị của chain mới gần như bằng không vì không có sự ủng hộ từ cộng đồng, miner, exchange hay ví. Lịch sử cho thấy BSV từ BCH chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với BTC. Một chain từ BIP-110 còn yếu hơn nhiều. Tuy nhiên, sự hỗn loạn trong quá trình chuyển đổi có thể gây ra panic sell tạm thời, đặc biệt nếu các dịch vụ phụ thuộc vào Knots báo cáo lỗi.
Kết luận: BIP-110 là một zombie proposal – một đề xuất gần như chết từ lâu, nhưng bị một nhóm nhỏ kích hoạt bằng vũ lực. Đây không phải là một bản nâng cấp lành mạnh; nó là một cuộc thử nghiệm về ranh giới của tính phi tập trung. Nếu các node implementation có thể áp đặt quy tắc riêng mà không cần đồng thuận rộng rãi, thì "một chain, một bộ quy tắc" chỉ còn là huyền thoại. Bạn có sẵn sàng kiểm tra node của mình? Hay bạn sẽ để mặc cho số phận?